Budget (budgetneutraal, budgetoverheveling, budgetrecht)

Budget
Een budget is een hoeveelheid middelen (geld) met daaraan gekoppeld een taakstelling. Bij een budget hoort een budgethouder, die verantwoordelijk is voor zowel de besteding van de middelen als het realiseren van de taakstelling. Budgethouders kunnen het feitelijk beheer van budgetten doormandateren, maar dat verandert niets aan hun verantwoordelijkheid. De budgethouder is en blijft verantwoordelijk. Een en ander is vastgelegd in interne regels. In gemeenten zijn alle budgetten per definitie afgeleid van de begroting. Andere budgetten zijn er dus niet. Het college krijgt na vaststelling van de begroting de beschikkingsbevoegdheid over de bedragen die door de raad zijn vastgesteld en geeft deze door aan de ambtelijke organisatie, onverlet zijn eigen verantwoordelijkheid.

Budgetneutraal (budgettair neutraal)
Deze term wordt gehanteerd bij begrotingswijzigingen. Een wijziging is budgettair neutraal als de gevolgen ervan per saldo geen invloed hebben op de meerjarenraming van lasten en baten, ofwel het meerjarig financieel perspectief.

Budgetoverheveling
Hiervan wordt gesproken als een niet besteed gedeelte van een budget aan het eind van een jaar wordt toegevoegd aan de begroting van een volgend jaar. Overheveling van budgetten naar een volgend jaar kan alleen maar door middel van een begrotingswijziging. Omdat bij budgetoverheveling wordt afgeweken van het beginsel van integrale afweging geldt als uitgangspunt dat de overheveling in omvang beperkt blijft en alleen betrekking heeft op eenmalige lasten. Op dit punt gelden voor gemeenten geen wettelijke regels. Bij de laatste begrotingswijziging 2006 zijn spelregels geformuleerd voor budgetoverhevelingen. De Rekenkamer heeft deze spelregels en de toepassing daarvan beoordeeld in haar onderzoeken naar de jaarstukken 2006 en 2007. De accountant heeft dat gedaan in het kader van zijn interim-controle 2008.

Budgetrecht
Het recht om over middelen te beschikken. Het budgetrecht ligt in gemeenten bij de raad. Dit is verankerd in artikel 189 van de Gemeentewet: 'Voor alle taken en activiteiten brengt de raad jaarlijks op de begroting de bedragen die hij daarvoor beschikbaar stelt, alsmede de financiële middelen die hij naar verwachting kan aanwenden'. In hetzelfde wetsartikel is bepaald dat slechts uitgaven mogen worden gedaan tot de bedragen die op de begroting zijn gebracht. De essentie van het budgetrecht is dat de raad door middel van de vaststelling van de begroting het college machtigt tot uitvoering conform de begroting. De begroting is daarmee tevens de basis voor de bedrijfsvoering en de basis voor de verantwoording door middel van de jaarstukken.

Het college moet de raad in staat stellen om zijn budgetrecht goed te kunnen invullen. Het college dient daartoe bij de raad een ontwerp begroting en meerjarenraming in. Deze stukken moeten volgens het Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten (BBV) een zodanig inzicht geven dat een verantwoord oordeel kan worden gevormd over de financiële positie en over de baten en lasten.

In oktober 2005 heeft de gemeenteraad, mede naar aanleiding van het Rekenkamerrapport ‘onderzoek jaarstukken 2004’, de onderzoekscommissie ‘borging budgetrecht’ ingesteld. De onderzoekscommissie heeft haar rapport op 15 maart 2006 aan de gemeenteraad aangeboden.