Control ('in control zijn', controller)

Control is het geheel van instrumenten en maatregelen waarmee de organisatie wordt gestuurd en beheerst. Control betreft het beheersbaar maken en feitelijk beheersen van het bestuur. Doel daarvan is een rechtmatige, doelmatige en doeltreffende totstandkoming en uitvoering van beleid. De instrumenten en maatregelen bestaan uit het creëren van randvoorwaarden en spelregels, het verzamelen en beoordelen van informatie over de werkelijke uitvoering en het bijstellen van doelen of processen. Control heeft, aldus geformuleerd, de vorm van een regelkring.

Het is de bedoeling een organisatie zo in te richten dat met een minimum aan controlmaatregelen een optimale beheersing wordt gerealiseerd. Een teveel aan controlmaatregelen leidt tot averechtse effecten en te weinig controlmaatregelen kan onaanvaardbare risico’s opleveren. Waar precies het optimum ligt verschilt per organisatie en heeft alles te maken met de ambities die de organisatie nastreeft op het gebied van zowel beleid als kwaliteit van functioneren.

Een organisatie is ‘in control’ als, gegeven zijn doelen, sprake is een voldoende mate van beheersing van risico’s en een voldoende mate van benutting van kansen. De verantwoordelijkheid voor control en voor in control zijn ligt altijd bij het bestuur en bij het management. Het ontwerpen van controlmaatregelen en het toezien op het feitelijk functioneren daarvan is een verbijzonderde verantwoordelijkheid van de controllers, die daarover rapporteren aan hun naast hoger leidinggevende. Een concerncontroller heeft in deze opzet altijd een rapporterende rol in de richting van het college, naast zijn rol om aan de gemeentesecretaris te rapporteren.