Financiële ruimte

De term financiële ruimte wordt gebruikt om aan te geven hoeveel ruimte er is voor nieuw beleid. Ruimte kan aanwezig zijn in reserves (die bijvoorbeeld te hoog zijn vastgesteld of niet meer nodig zijn) of in niet benutte belastingcapaciteit. Ruimte kan worden gecreëerd door bestaande taken (deels) te schrappen of door bestaande taken (deels) anders uit te voeren. Bij dat laatste kan worden gedacht aan doelmatiger werken (dus dezelfde kwaliteit realiseren tegen lager kosten) en inhoudelijk anders werken (lagere kwaliteit en daardoor lagere kosten).

Er kan onderscheid worden gemaakt tussen structurele ruimte en eenmalige ruimte. Van structurele ruimte is sprake als er voor onbepaalde tijd middelen beschikbaar komen dan wel (bij gelijkblijvende middelen) lasten definitief wegvallen of lager uitvallen. Als slechts voor één of enkele jaren middelen vrijvallen wordt gesproken van eenmalige ruimte. Een regelmatig voorkomend voorbeeld van eenmalige ruimte betreft vrijvallende afschrijvingen. Als bijvoorbeeld een gebouw volledig is afgeschreven en de vervanging is pas over drie jaar, dan is er voor die drie jaar ‘eenmalige ruimte’ tot het bedrag van de afschrijvingen.

De financiële ruimte is in de praktijk beperkt, omdat een groot gedeelte van de lasten niet op korte termijn te verlagen valt (omdat ze bijvoorbeeld verplichte taken betreffen) en omdat verhoging van belasting vaak op bezwaren stuit.

Het is de bedoeling dat het college de raad in het kader van de begroting inzicht geeft in de financiële ruimte. Dat gebeurt met de perspectiefnota.