Programma (-niveau)

Met het Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten (BBV) is bepaald dat de begroting (en daarmee de jaarstukken) van gemeenten wordt ingedeeld naar programma’s. De functionele indeling is niet langer leidend.

In de toelichting op BBV wordt hierover onder meer gesteld: ‘In een duaal stelsel zijn de raad en het college gediend met een inrichting van de begroting en jaarstukken, die zo veel mogelijk is toegesneden op de eigen situatie en wensen. Door de raad gekozen programma’s zullen de indeling van de begroting en jaarstukken bepalen’ (toelichting bij BBV, 17 januari 2003, blz 32).

Een programma is volgens BBV een samenhangend geheel van activiteiten. Per programma dient expliciet te worden ingegaan op de maatschappelijke effecten en de wijze waarop er naar gestreefd zal worden die effecten te verwezenlijken. Dit dient te worden gedaan aan de hand van de volgende drie vragen (drie w-vragen): Wat willen we bereiken? Wat gaan we daarvoor doen? Wat gaat dat kosten? De gedachte hierachter is dat de gemeenteraad door het beantwoorden van deze vragen zijn kaderstellende rol goed kan invullen.

Een programma bestaat uit een aantal producten. Een product bestaat uit een aantal deelproducten. Hoe lager in de piramide hoe meer gedetailleerd de informatie. De Raad stuurt op het niveau van de programma’s, het College op het niveau van de producten en de directeuren op het niveau van de deelproducten.

Idealiter is er sprake van een logische relatie tussen de inhoud (de eerste twee w-vragen: wat willen we bereiken, wat gaan we daarvoor doen) en de financiën (de derde w-vraag: wat gaat dat kosten). In de onderzoeken die de Rekenkamer tot nu toe heeft uitgevoerd naar de begroting en de jaarstukken blijkt dat deze relatie nog onvoldoende aanwezig is.

De Rekenkamer heeft een aantal keren onderzoek gedaan naar de kwaliteit van de programma’s: