Wat zijn de plannen voor Hengstdal?

De gemeente Nijmegen werkt wijkgericht. Dit betekent dat er voor iedere wijk in de stad plannen worden gemaakt die de omgeving leefbaar, schoon en veilig maken en houden.

Typering
Hengstdal is in de eerste helft van de vorige eeuw gebouwd. Na de ontmanteling van de vestingwerken rond de binnenstad ging men bouwen langs bestaande wegen en veldwegen, zogenoemde lintbebouwing. In dit verband kunnen de volgende wegen genoemd worden: Daalseweg, Tooropstraat, Berg en Dalseweg en Dommer van Poldersveldtweg. Na deze ongeplande stadsuitleg werd de stad vanaf de Eerste Wereldoorlog tot in de jaren zestig meer planmatig uitgebreid, binnen het historische patroon van linten.

Woningbouwcorporaties hebben een belangrijke rol gespeeld bij de bouw van een aantal samenhangende woningbouwcomplexen. Daardoor ontstond er een bijzondere vermenging van de corporatieve complexen met de particuliere woningen langs de lintwegen. Voorbeelden zijn de Spoorbuurt (1918-1930), de Bomenbuurt (1930-1935) en Broersveld (1941-1958).

Centraal door de wijk loopt in oost-westelijke richting de Van ’t Santstraat-Hengstdalseweg. De Broerdijk die daar loodrecht op staat, vormt de overgang naar het na-oorlogse Hengstdal.

Kenmerkend voor Hengstdal is de sterke vervlechting met het landschap en het groene karakter, licht glooiend, gebouwd in een erosiedal dat parallel ligt aan de stuwwal. Hengstdal is een aantrekkelijke wijk waar de cultuurhistorie nog goed zichtbaar is.

Naast de aandacht voor het vooroorlogse Hengstdal is ook veel aandacht besteed aan het naoorlogse deel. Juist omdat dit het gedeelte is waar de meeste veranderingen zijn te verwachten is hier in het bijzonder de nadruk gelegd op de cultuurhistorische waarde van het stedenbouwkundig ontwerp van dit deel van de wijk. De onderzoekers komen met een belangwekkend nieuw feit: het naoorlogse Hengstdal blijkt te zijn ontworpen door de befaamde Nijmeegse architect en stedebouwkundige, ir. C. Pouderoyen. Dat verklaart de bijzondere wijze waarop landschap en stedebouw ook in dit deel van de wijk met elkaar zijn vervlochten. Dat zijn dan ook de kwaliteiten die in de toekomst zorgvuldig zullen worden gekoesterd.

Hoe verder?
Het onderzoek ‘Wikken en wegen’ vormt een goede basis om ‘gewogen’ beslissingen te nemen over behoud, herstel of eventuele veranderingen in de wijk. Het is nu aan de woningcorporaties om in samenspraak met bewoners en gemeente te bepalen hoe er met de toekomst van Hengstdal wordt omgegaan.

Onderzoeksmethode
De onderzoeksmethode Wikken en wegen in waardevolle wijken is bedoeld voor wijken in grote en middelgrote steden die gebouwd zijn tussen 1920-1940, maar is ook toepasbaar op na-oorlogse wijken. Veel van deze wijken bevatten grote complexmatig opgezette projecten van sociale woningbouw, waarbij architectonische kwaliteit doelbewust werd ingezet als een van de facetten van maatschappelijke emancipatie. Inmiddels zijn de meeste van deze wijken toe aan vernieuwing. Om verantwoord keuzes te kunnen maken worden bij de methode ‘Wikken en wegen’ niet alleen de cultuurhistorische waarden in kaart gebracht maar wordt ook gekeken hoe het staat met de kwaliteit van de woningen. Door letterlijk de verschillende kaarten over elkaar heen te leggen wordt inzichtelijk gemaakt welke locaties in aanmerking komen voor vernieuwing en hoe daarbij de bestaande stedenbouwkundige structuur en architectonische invulling in acht genomen moet worden. Oftewel: hoe kunnen de bestaande kwaliteiten worden ingezet voor vernieuwing?

Projectsubsidie
Het onderzoek kon tot stand komen met een projectsubsidie van Belvedère. De adviescommissie Belvedère vindt het belangrijk dat gemeenten zoeken naar de mogelijkheden voor ruimtelijke dynamiek binnen een beschermd dorpsgezicht of waardevolle stadsdelen. Daarbij moet gekeken worden 'waar de cultuurhistorie kansen biedt voor ontwikkeling’. De rode draad daarbij: behoud door ontwikkeling.

• Rapport Wikken en Wegen (54 kb)