Dames, heren en anderen: transgenders in Nijmegen

Wat betekent het om transgender of transseksueel te zijn? Hoe kan de gemeente transgenders ondersteunen? En sluit de ‘roze’ infrastructuur in Nijmegen aan bij de behoeften van deze mensen? Met deze vragen ging MOVISIE-onderzoekster Judith Schuyf in 2009 op pad. In opdracht van de gemeente Nijmegen schreef zij Dames, heren en anderen: transgenders in Nijmegen. Hierin schetst zij vier ontroerende portretten van transgenders. Schuyf: “Opvallend genoeg is transseksualiteit iets dat in de regel voorbij gaat. Na de transformatie willen de meeste transgenders het liefst ‘normaal’ zijn net zoals ieder ander.”

Lars werd in 1964 als meisje geboren. Ruim 25 jaar worstelde hij met de vraag wie en wat hij wilde zijn: “Als ik heel even man zou kunnen zijn, hoe zou dat dan voelen? […] naarmate ik dat vaker durfde te doen, voelde het steeds meer als een bevrijding.” Sinds twee jaar leeft Lars van Bremen als een man.

Nijmegen kende in 2009 naar schatting ongeveer dertig transgenders. Nog eens 800 mensen voelden zich niet thuis in de bestaande man/vrouw-tweedeling en -rolverdeling. De Nota seksuele diversiteit uit 2007 was aanleiding om te onderzoeken welke rol de gemeente kan spelen bij de problemen die transgenders ondervinden. Naast de vier portretten schetst Schuyf in Dames heren en anderen in een notendop wat het betekent om transgender te zijn. Ze sluit af met een advies aan de gemeente.

Schuyf constateert dat aan het uiteindelijke transitieproces vaak een jarenlange zoektocht vooraf gaat. De geïnterviewden geven aan dat er gebrek is aan praktische informatie en zichtbare goede voorbeelden. Ook de (‘roze’) infrastructuur kan beter. Schuyf: “Mensen die voor of in transitie zijn, hebben behoefte aan een laagdrempelige ontmoetingsplek op ‘neutraal’ – dus niet homogerelateerd – terrein.” Verder springen de financiële problemen in het oog. Het transitieproces wordt slechts gedeeltelijk vergoed door zorgverzekeraars. Schuyf: “De noodzakelijke ‘cosmetische’ operaties kosten al snel tussen de tien- en twintigduizend euro. De gemeente zou de Bijzondere Bijstand kunnen inzetten om een bijdrage in de kosten te leveren.” Tot slot is werk een aandachtspunt. Eerder onderzoek laat zien dat transgenders rond en na de behandeling een grote kans op werkloosheid lopen. Extra begeleiding naar werk is in sommige gevallen nodig.

Gratis verkrijgbaar
Door een open beeld te schetsen over transseksualiteit en het dagelijks leven van transgenders, hoopt de gemeente Nijmegen op meer begrip. Het boekje Dames, heren en anderen is daarom (zo lang de voorraad strekt) bij het gemeentelijk informatiecentrum Open Huis. Onderaan deze pagina kunt u het ook downloaden.

• Dames, heren en anderen: uitgave over transgenders in Nijmegen (2009) (5.048 kb)