Rapporten

Om het geïnteresseerde publiek op de hoogte te brengen van de onderzoeksresultaten publiceert het Bureau Archeologie en Monumenten van de gemeente Nijmegen, monografieën en rapporten.

De met een (*) gemarkeerde rapporten zijn verkrijgbaar bij SPA Uitgevers. SPA Uitgevers is gespecialiseerd in boeken op het gebied van archeologie.

(*)Archeologische Berichten Nijmegen – Rapport 18. Nijmegen, 2010.

Terra sigillata uit Oppidum Batavorum. Opgravingen op de St. Josephhof in Nijmegen

Harry van Enckevort & Elly N.A. Heirbaut , met bijdragen van Mark Driessen en Dirk Visser.

Na een korte inleiding 2 pp. wordt door een tweetal specialisten op het gebied van de vroege terra sigillata uitgebreid ingegaan op de opgegraven versierde sigillata 36 pp. Herkomst, datering, vormenspectrum en fragmentatie en verspreidingspatronen worden behandeld en er is een tweetal catalogi (Josephhof en Gerard Noodtstraat) 32 pp. opgenomen. Vervolgens wordt ingegaan op de stempels op de producenten, herkomst van de gevonden gladde sigillata en wordt in detail ingegaan op stempeltypen en parallellen, in meerdere afdrukken, de verspreiding en zeldzame typen, datering, graffiti 12 pp. Daarna volgen catalogi van de stempels op arretina 65 pp. en Zuid-Gallische terra sigillata 108 pp.

De rapportage vormt het derde deel in een reeks, waarin de resultaten van de opgravingen in het centrum van de Romeinse stad Oppidum Batavorum worden behandeld. In dit deel wordt vrijwel uitsluitend aandacht besteed aan de versierde terra sigillata en de stempels op gladde waar uit Italië, Lyon en La Graufesenque. Het is de eerste keer dat aan sigillata uit Nijmegen op een dergelijke en uitgebreide manier aandacht wordt besteed.

(*)Archeologische Berichten Nijmegen – Rapport 17. Nijmegen, 2010.

Privé-toiletten uit Oppidum Batavorum

Elly N.A. Heirbaut.

De opgraving op de St. Josephhof in het centrum van Nijmegen heeft vernieuwende inzichten opgeleverd in de lay-out van dit deel van Oppidum Batavorurum, de nederzetting die omstreeks 10 voor Chr. gesticht is voor de huisvesting van de eerste veteranen van de Germania inferior gelegerde legioenen. 15 percelen zijn (gedeeltelijk) opgegraven. Grote delen van de woonhuizen zijn onderzocht maar dankzij de opgraving hebben we ook zicht gekregen op de indeling van de achtererven.

In dit rapport wordt dieper ingegaan op de toiletten uit de Romeinse tijd, meer bepaald uit de periode vanaf de oorsprong van Oppidum Batavorum tot aan het uitbreken van de Bataafse opstand. Tijdens de opgraving zijn 84 beer- en zinkputten en hun infrastructuur (overloopgoten, watervoerende goten en toiletgebouwen) onderzocht. Dit onderzoek heeft niet alleen resultaten opgeleverd met betrekking tot de constructiemethode van beerputten ook wat de werking van toiletten, zinkputten en riolering betreft, en zelfs tendensen door de tijd heen.

(*) Archeologische Berichten Nijmegen - Rapport 15, 2010.

Midden-Neolithicum tot en met Vroeg- Romeinse Tijd in het Zuiderveld
Onderzoek van nederzettingssporen en graven te Nijmegen

Auteurs: Peter van den Broeke, Arjan den Braven en Eugene Ball met bijdragen van: A.A.W.J. Daniël, E. Drenth, R.P. Exaltus, H. van Haaster, J. Hendriks , R.W. Reynen, E. Smits, J.T. Zeiler.

In dit rapport wordt gerefereerd aan eerder archeologisch onderzoek dat in het Zuiderveld (De Waalsprong) is uitgevoerd. Het veldonderzoek is opgedeeld in een aantal projecten die afzonderlijk behandeld worden. De veldwerkmethodiek komt aan de orde, evenals de lokale landschaps ontwikkeling.

In deelgebied A werden kuilen, paalkuilen en crematiegraven gevonden, die voornamelijk dateren uit de Late Bronstijd/Vroege IJzertijd. De bijbehorende vondsten worden besproken. In deelgebied B werd materiaal uit de Vlaardingen Cultuur aangetroffen. Deelgebied C bevatte 2 clusters paalsporen en kuilen uit de Midden Bronstijd en de Vroege IJzertijd. Het aardewerk en het andere vondstmateriaal dateert voornamelijk uit deze periodes maar voor een deel ook uit het Laat Neolithicum. In deelgebied C kwamen geen vondsten uit de prehistorie of Romeinse Tijd voor. Tijdens de archeologische begeleiding van een munitieonderzoek en civiel grondverzet werd o.a. aardewerk uit het Midden Neolithicum tot en met de Romeinse Tijd aangetroffen naast andere materialen zoals gebakken klei/leem, metaal en steen. In deelproject E vond een proefsleuvenonderzoek plaats. In de ondergrond bevindt zich een zeer rijke vindplaats met een grote hoeveelheid sporen van menselijke activiteiten uit de Bronstijd, de IJzertijd en de Romeinse Tijd. Er zijn nederzettingsterreinen met huisplattegronden en een grafveld. Er zijn materiaalvondsten van aardewerk, metaal, vuursteen en bot.

Het rapport sluit af met een evaluatie en aanbevelingen betreffende het onderzochte gebied.

(*) Archeologische Berichten Nijmegen - Rapport 14, 2009.

Archeologisch onderzoek op de Grote Kopse Hof in Nijmegen

Harry van Enckevort en Jeroen Wildenberg.
Met bijdragen van: Elly Heirbaut, Fred Kiviets, Rob Reijnen, Liesbeth Smits, Jan Thijssen, Dirk Visser. Nijmegen, 2009.

In de rapportage komen diverse perioden en materiaalgroepen aan bod. De geologie van het Kops Plateau 10 pp. Een Romeins graf 2 pp. Handgevormd aardewerk vanaf midden-Bronstijd tot en met Romeinse tijd 1 pp. Romeins aardewerk 6 pp. en de gestempelde terra sigillata 1 pp., middeleeuws en post-middeleeuws aardewerk (waaronder Merovingisch en Karolingisch) 3 pp. en glas 2 pp. Veel aandacht krijgen metaalvondsten. Romeins, fibulae, vaatwerk, kistbeslag, wapenrusting en paardentuig (en ijzer) 6 pp., late-Middeleeuwen/nieuwste tijd 7 pp. Munten, Romeins, 7 pp., na-Romeins 3 pp.

Het Rapport doet verslag van een onderzoek aan de oostkant van het Kops Plateau, waarbij ook geologische informatie werd verzameld. In de Prehistorie (Bronstijd) lag het gebied aan de periferie van een nederzetting. Van belang zijn de wegen met bermsloten en een daarlangs gelegen graf. Van belang ook is de grote hoeveelheid metaalvondsten uit de Romeinse tijd en uit de tijd van de belegering van Nijmegen door de Franse troepen rond 1800. Daarna werd hier een landhoeve gebouwd en door een villa vervangen. De periode 1850-1950 is dan ook goed in het vondstmateriaal vertegenwoordigd.

(*) Archeologische Berichten Nijmegen - Rapport 13, 2009.

Scherven in Ulpia Noviomagus. Archeologisch onderzoek op het Maasplein en in de Waterstraat Nijmegen

Katja Zee.
Met bijdragen van Elly Heirbaut en Rob Reijnen.

Zoals de titel al aangeeft wordt vooral aandacht besteed aan Romeins aardewerk 8 pp., terra sigillata, maar vooral productieafval 6 pp. Restanten van een pottenbakkersoven 2 pp. en overige sporen 6 pp. Metaal divers 2 pp. en munten 2 pp.

Het rapport behandelt een klein onderzoek op het westelijk deel van het Maasplein, waar eerder ook al activiteiten van pottenbakkers met sporen van een werkplaats, ovens, klei- en afvalkuilen met misbrand werden aangetroffen. Voor de herinrichting van de stad Ulpia Noviomagus, is de bebouwing (ook de ovens) ter plaatse gesloopt ten behoeve van nieuwbouw, waaronder steenbouw en een tempelcomplex. Deze dateert uit de 2e eeuw.

(*)Archeologische Berichten Nijmegen – Rapport 12. Nijmegen, 2009.

Archeologisch onderzoek op het Dorpsplein in Nijmegen-Lent.
Nederzettingssporen uit de Rom. Tijd en de Vroege tot Volle Middeleeuwen

Broeke van den Peter. met bijdragen van J. Hendriks , C. van Pruisen.

(*)Archeologische Berichten Nijmegen – Rapport 11. Nijmegen, 2009.

De verdedigingswerken van de Romeinse legerplaatsen op de Hunerberg. Archeologisch onderzoek in Nijmegen-Oost

E. Heirbaut en H. van Enckevort.

(*)Archeologische Berichten Nijmegen – Rapport 10. Nijmegen, 2008

Proefsleuven in het Lentseveld. De periferie van een vindplaats uit de late Bronstijd te Nijmegen-Lent

Peter van den Broeke.